परम्पराभन्दा पर व्यवहार: बालेनको पोशाकले सन्देश दिएको नयाँ राजनीतिक शैली
काठमाडौं — प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बालेन) शाहले औपचारिक राजनीतिक संस्कारमा देखिँदै आएको परम्परागत पहिरन शैलीलाई तोड्दै नयाँ संकेत दिएका छन्। सोमबार बसेको मन्त्रिपरिषद बैठक तथा त्यसअघि सांसदहरूसँग भएको छलफलमा उनी दौरा–सुरूवालको साटो कोट र टिसर्टमा प्रस्तुत भए।
नेपालमा उच्च तहका औपचारिक बैठकहरूमा दौरा–सुरूवाललाई शिष्टाचार र परम्पराको प्रतीक मानिँदै आएको छ। अघिल्ला सरकार प्रमुखहरूले यस्ता बैठकमा अनिवार्यजस्तै यही पोशाक प्रयोग गर्दै आएका थिए। तर, प्रधानमन्त्री शाहले यस अभ्यासलाई परिवर्तन गर्दै आफूलाई सहज लाग्ने पहिरनमा उपस्थित भई फरक सन्देश दिएका हुन्।
उनको यो शैली नयाँ भने होइन। काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर रहँदा पनि उनले औपचारिक कार्यक्रममा कोट र टिसर्टमै उपस्थित हुने गरेका थिए। यसले उनको व्यक्तिगत पहिचानसँगै ‘औपचारिकता भन्दा कार्यसम्पादन’लाई प्राथमिकता दिने सोच झल्काउँछ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, बालेनको यो प्रस्तुति केवल पहिरनको परिवर्तन मात्र होइन, राजनीतिक संस्कार र सोचमा आएको पुस्तान्तरणको संकेत पनि हो। नयाँ पुस्ताका नेताहरूले परम्परागत ढाँचालाई पुनर्विचार गर्दै सरल, व्यावहारिक र आधुनिक दृष्टिकोणलाई प्राथमिकता दिन थालेको सन्देश यसबाट प्रष्ट हुन्छ।
यद्यपि, केहीले यसलाई औपचारिक मर्यादाको उल्लङ्घनका रूपमा पनि व्याख्या गरेका छन्। परम्परागत संस्कृतिको संरक्षण आवश्यक रहेको तर्क गर्नेहरूका लागि यस्तो परिवर्तन सहज रूपमा स्वीकार्य नहुन सक्छ। तर, अर्कोतर्फ, परिवर्तनशील समाजमा नेतृत्वको शैली पनि समयअनुसार रूपान्तरण हुनु स्वाभाविक भएको मत बलियो बन्दै गएको छ।
प्रधानमन्त्री शाहको यो कदमले नेपाली राजनीतिमा व्यक्तित्व, व्यवहार र प्रस्तुति सबैमा नयाँ बहसको ढोका खोलिदिएको छ। अब प्रश्न केवल ‘के लगाउने’ भन्दा पनि ‘कस्तो सोच र कार्यशैली अघि सार्ने’ भन्ने दिशामा केन्द्रित हुन थालेको देखिन्छ।
