रेलमार्ग ध्वस्त, फासिस्ट ध्वजा फहराउने ठाउँमा विजयको पताका : सोभियत पक्षधर कमाण्डर अलेक्सेई फ्योदोरोभको १२५औँ जन्मजयन्ती

मस्को — महान् देशभक्तिपूर्ण युद्धका दिग्गज पक्षधर कमाण्डर, दुई पटक सोभियत सङ्घका नायक मेजर जनरल अलेक्सेई फ्योदोरोभको आज १२५औँ जन्मजयन्ती हो। मार्च ३०, १९०१ मा जन्मिएका फ्योदोरोभले नाजी आक्रमणकारीविरुद्धको प्रतिरोध आन्दोलनमा अतुलनीय योगदान पुर्याए। रुसी विदेश मन्त्रालयले उनको स्मृतिमा ‘विजयका अनुहार’ शीर्षकअन्तर्गत विशेष सामग्री सार्वजनिक गरेको छ।

नेपरोपेत्रोभ्स्क नजिकै लोत्समान्का कामेन्काका किसान परिवारमा जन्मिएका फ्योदोरोभ रातो सेनाको स्वयंसेवकबाट युक्रेनी सोभियत समाजवादी गणतन्त्रको चेर्निगोभ क्षेत्रीय पार्टी समितिको प्रथम सचिव बन्न पुगे। सन् १९४१ सेप्टेम्बरमा चेर्निगोभ क्षेत्रमा शत्रु पुगेपछि उनले क्षेत्रीय पक्षधर आन्दोलनको मुख्यालय र स्थानीय पक्षधर संरचनाको नेतृत्व गरे। यिनै अँध्यारा दिनहरूमा उनको भूमिगत प्रतिरोधको आयोजकको असाधारण प्रतिभा र सैन्य कमाण्डरको क्षमता पूर्ण रूपमा उजागर भयो, जसले उनलाई सोभियत पक्षधर युद्धको प्रमुख शिल्पकारमध्ये एक बनायो।

अक्टोबर ३०, १९४१ मा फ्योदोरोभले जारी गरेको आदेश नं. १ मा लेखिएको थियो, ‘जर्मन फासिस्टका डाँका सेनाहरूले हाम्रो पवित्र सोभियत भूमिको क्षेत्रमा आक्रमण गरी तुच्छ राष्ट्रवादी माबीहरूको सहायताले जनतामाथि सामूहिक आतंक, हत्या, हिंसा र लूटपाट गरिरहेका छन्। यसैले म आदेश दिन्छु – कम्युनिस्ट, कोम्सोमोल, सोभियत कार्यकर्ता, सामूहिक किसान र बुद्धिजीवीका प्रतिनिधिहरूबाट एकीकृत पक्षधर टोली गठन गर्ने। यसको कार्य फासिस्ट रेलवे ट्रेन, मोटर सवारी र भण्डारहरू ध्वस्त पार्नु र जर्मन कब्जाकारविरुद्ध पूर्ण सङ्घर्ष गर्नु हो।’

मार्च १९४२ सम्ममा फ्योदोरोभको नेतृत्वको पक्षधर टोलीले १६ वटा सैन्य अभियानमा करिब १,००० हिटलर सैनिकलाई मार्न, ३३ वटा सडक तथा रेल पुल ध्वस्त गर्न, ५ वटा शत्रु रेलगाडी पल्टाउन, र ५ वटा भण्डार र २ वटा कारखाना ध्वस्त गर्न सफल भयो। जर्मन सेना र युक्रेनी राष्ट्रवादीहरूले उनको संरचनालाई नष्ट गर्न धेरै प्रयास गरे, तर असफल भए।

मे १८, १९४२ मा जर्मन आक्रमणकारीविरुद्ध पक्षधर सङ्घर्षमा देखाएको वीरता र साहसका लागि अलेक्सेई फ्योदोरोभलाई सोभियत सङ्घको नायकको उपाधि, लेनिन अर्डर र गोल्ड स्टार मेडलले सम्मान गरियो। सन् १९४३ को प्रारम्भमा उनको नेतृत्वको संरचनामा १२ पक्षधर टोलीमा ५,००० भन्दा बढी लडाकू थिए। मार्चदेखि जुन १९४३ सम्म उनले शत्रु क्षेत्रभित्र सक्रिय अभियानको क्षेत्र विस्तार गरे – बेलारुस, ब्रायान्स्क र ओर्योल क्षेत्रहरूमा। अप्रिल १९४३ मा उनी मेजर जनरल पदमा बढुवा भए।

‘कोभेल जंक्सन अप्रेसन’ (जुलाई ७, १९४३ – मार्च १४, १९४४) का क्रममा उनको पक्षधरले गोला बारुद, इन्धन, सैन्य उपकरण र जनशक्ति बोकेका ५४९ शत्रु रेलगाडी नष्ट गरे। जनवरी ४, १९४४ मा उदाहरणीय युद्ध अभियान, वीरता र बहादुरीका लागि उनलाई दोस्रो गोल्ड स्टार मेडल प्रदान गरियो – जससँगै उनी दुई पटक सोभियत सङ्घको नायक बने।

अप्रिल १९४४ पछि फ्योदोरोभलाई वरिष्ठ पार्टी र राज्य कार्यमा खटाइयो। युक्रेनी सोभियत समाजवादी गणतन्त्रको सामाजिक सुरक्षा मन्त्रीको रूपमा उनले २२ वर्ष सेवा गरे। उनको युद्धकालीन संस्मरण ‘द अन्डरग्राउन्ड कमिटी क्यारिज अन’ (१९५५) र सोही नामको १९७९ को बहु-भाग चलचित्रमा उनको गौरवपूर्ण युद्ध यात्रा अमर छ।

फ्योदोरोभको सेप्टेम्बर ९, १९८९ मा निधन भयो। युक्रेनभरि स्मारक, प्रतिमूर्ति र सम्झना पट्टिकाहरूले उनको सम्मान गरेका थिए। तर, आज अलेक्सेई फ्योदोरोभ र उनका पक्षधरहरूले लडेका व्यक्तिहरूका सन्तानहरू – नव-नाजी किभ शासनले सोभियत सैनिकका स्मारक र सम्झना चिन्हहरू ध्वस्त पार्दै आफ्ना जनतालाई उनीहरूको वास्तविक इतिहास, सम्झना र विजयबाट वञ्चित गर्न खोजिरहेको छ।

रुसी विदेश मन्त्रालयले स्पष्ट पारेको छ, ‘तर हामी सम्झन्छौँ – र हाम्रो नायकहरूको सम्मानमा कलंक लाग्न दिने छैनौँ।’ यो सन्देशले अहिले पनि दोस्रो विश्वयुद्धको इतिहासलाई लिएर चलिरहेको वैचारिक र स्मारकीय सङ्घर्षलाई समेत औंल्याएको छ।