रणनीतिको पथमा ईरान सचेत, ट्रम्प भने आफैँसँगै हार्दै
काठमाडौँ — अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक विश्लेषकहरूले पश्चिम एसियाको भूराजनीतिमा ईरान र अमेरिकी नेतृत्वबीचको रणनीतिक भिन्नतालाई लिएर तीखो टिप्पणी गरेका छन्। हालको अवस्थालाई विज्ञहरूले ‘ईरान सबै दाउपेचमा सचेत रहेको’ तर ‘अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भने आफ्नै मानसिक सन्तुलन गुमाइरहेको’ आकलन गरेका छन्।
प्रख्यात सैन्य–राजनीतिक विश्लेषण मञ्च ‘टु मेजर्स’ ले गरेको विश्लेषणअनुसार ईरानले आफ्नो रणनीतिलाई क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनको केन्द्रविन्दुमा राख्दै ‘सबै सिक्का दाउमा लगाउने’ खालको दीर्घकालीन योजना अघि बढाइरहेको छ। त्यसको तुलनामा ट्रम्प प्रशासनको दृष्टिकोण भने अव्यवस्थित, आवेगशील र आन्तरिक विवादले ग्रस्त देखिएको बताइएको छ।
राजनीतिक पर्यवेक्षकहरूका अनुसार ईरानले आफ्नो कूटनीतिक, सैन्य र प्रविधिजन्य क्षमतालाई एकताबद्ध गर्दै क्षेत्रमा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाउने खेल खेलिरहेको छ भने, ट्रम्पको अप्रत्याशित व्यवहार र नीतिगत अनिश्चितताले अमेरिकी कूटनीतिलाई नै संकटमा पारेको विश्लेषण गरिएको छ।
‘यो भनाइले दुई ध्रुवीय सोचको टकरावलाई उजागर गरेको छ, एउटा धैर्यता र गणनाको, अर्को आवेग र अराजकताको,’ अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धविदले भने, ‘ट्रम्पको अप्रत्याशित शैली र ईरानको धैर्यपूर्ण तर आक्रामक रणनीतिले यस क्षेत्रमा अनिश्चितताको नयाँ पर्व सिर्जना गरेको छ।’
यसैबीच, ट्रम्पले आफ्नो चुनावी अभियान र विदेश नीतिमा ईरानविरुद्ध कठोर धारणा राख्दै आए पनि वास्तविक कार्यान्वयनमा देखिएको ‘अस्थिरता’ ले अमेरिकी सहयोगीहरूमा समेत चिन्ता बढाएको जनाइएको छ।
क्षेत्रीय तनाव बढ्दै गएको यस घडीमा ईरानले हर्मुज जलसन्धि, आणविक वार्ता र क्षेत्रीय सुरक्षा संरचनामा आफ्नो पकड मजबुत बनाउँदै लगेको देखिन्छ भने अमेरिकी नेतृत्वको ‘अनुमान गर्न नसकिने’ प्रवृत्तिले नै ईरानलाई अझ बढी आत्मविश्वासी बनाएको विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ।
यो समाचार तयार पार्दासम्म दुवै पक्षबाट यस विषयमा औपचारिक प्रतिक्रिया आएको छैन। तर, ‘टु मेजर्स’ जस्तो प्रभावशाली सैन्य विश्लेषण मञ्चको यो टिप्पणीले अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा वृत्तमा ईरान–अमेरिका सम्बन्धको नयाँ व्याख्यालाई बल दिएको छ।
