‘एक रातमै सखाप’ : ट्रम्पको इरानलाई अल्टिमेटम ‘हरेक पुल र पावर प्लान्ट ध्वस्त पारिदिन्छु’

वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई ‘एकै रातमा सखाप पार्न’ सकिने र त्यो रात ‘मंगलबार साँझ’ हुन सक्ने धम्की दिएका छन्। उनले इरानलाई सम्झौता गर्न र हर्मुज जलडमरु पुन: खोल्नको लागि राखेको म्याद (अल्टिमेटम) मंगलबार साँझ रहेको स्पष्ट पारे। व्हाइट हाउसमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा ट्रम्पले भने, ‘सम्पूर्ण देश एकै रातमा सखाप पार्न सकिन्छ, र त्यो रात भोलि साँझ हुन सक्छ।’

इरानसँगको युद्ध कम गर्दै हुनुहुन्छ कि बढाउँदै हुनुहुन्छ भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले जवाफ दिए, ‘म भन्न सक्दिन। उनीहरूले के गर्छन् त्यसमा भर पर्छ।’ मंगलबारको म्यादलाई ‘निर्णायक अवधि’ भन्दै उनले इरानसँग मंगलबार राति ८ बजे (पूर्वी समय) सम्मको समय रहेको जानकारी दिए। ट्रम्पले दाबी गरे, ‘हामीसँग एउटा योजना छ – मंगलबार मध्यरातसम्म इरानका हरेक पुल र हरेक पावर प्लान्टलाई ध्वस्त पारिदिन्छौं।’ उनले विस्तृतमा भने, ‘हाम्रो सैन्य शक्तिको कारण, एउटा योजना छ जसअनुसार भोलि मध्यरातसम्म इरानको हरेक पुल ध्वस्त हुनेछ, हरेक पावर प्लान्ट जल्दै, विस्फोट हुँदै र पुन: प्रयोग नहुने गरी नष्ट हुनेछ। ती पुन: निर्माण गर्न उनीहरूलाई १०० वर्ष लाग्छ।’

उनले थपे, ‘मेरो मतलब मध्यरातसम्म पूर्ण विनाश हो। यदि हामी चाहन्छौं भने, यो चार घण्टाको अवधिमा हुनेछ। तर हामी त्यो हुन चाहँदैनौं।’ ट्रम्पले मंगलबार साँझ ८ बजेको म्याद अन्तिम रहेको बताए। यद्यपि, यसअघि उनले युद्धविराम सम्झौता वा जलडमरु पुन: खोल्नको लागि घोषणा गरेका म्यादहरू पटक–पटक परिवर्तन गरिसकेका छन्।

सोही दिन व्हाइट हाउसको इस्टर एग रोल कार्यक्रममा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले इरानको पावर प्लान्ट र अन्य नागरिक पूर्वाधारमा भएको अमेरिकी हवाई आक्रमण युद्ध अपराध हुन सक्छ कि भन्नेबारे आफू ‘चिन्तित नरहेको’ बताए। उनले इरान सम्झौता वार्तामा ‘सक्रिय र इच्छुक सहभागी’ रहेको दाबी गर्दै बिचौलिया मार्फत भइरहेको वार्ता ‘राम्रोसँग अगाडि बढिरहेको’ बताए। ‘म युद्धविरामबारे कुरा गर्न सक्दिन, तर म तपाईंलाई भन्न सक्छु कि अर्को पट्टि सक्रिय, इच्छुक सहभागी छ। उनीहरू सम्झौता गर्न चाहन्छन्। म योभन्दा बढी भन्न सक्दिन।’ ट्रम्पले आफ्नो दूत स्टिभ विटकफ र उपराष्ट्रपति जेडी भान्स बिचौलिया देशहरू मार्फत वार्तामा संलग्न रहेको पनि बताए।

ट्रम्पले पहिले इरान युद्धमा ४५ दिने युद्धविरामको प्रस्ताव समीक्षा गरेको भन्दै यसलाई ‘धेरै महत्वपूर्ण कदम’ तर ‘पर्याप्त नभएको’ बताएका थिए। इरानले भने ‘कुनै पनि समझदार व्यक्ति’ त्यो प्रस्ताव स्वीकार नगर्ने बताइसकेको छ। ट्रम्पले आफू मात्र त्यो व्यक्ति भएको दोहोर्याए जसले इरानविरुद्धको अमेरिकी–इजरायली युद्धमा युद्धविराम हुन्छ कि हुँदैन भन्ने निर्धारण गर्न सक्छ। इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बघाईले युद्धविरामले विपक्षीलाई पुन: संगठित हुने र थप अपराध गर्ने समय मात्र दिने बताए। इरानले अमेरिकी प्रस्तावित १५–बुँदे युद्ध अन्त्य योजनामा आफ्नो प्रतिक्रिया पाकिस्तानलाई पठाइसकेको छ, जसमा इरानले युद्धविराम अस्वीकार गर्दै देशको चिन्तनलाई ध्यानमा राखेर स्थायी रूपमा द्वन्द्व अन्त्य गर्न माग गरेको छ।

ट्रम्पले हर्मुज जलडमरु हुँदै जाने जहाजहरूमा शुल्क लगाउनुपर्ने पनि दाबी गरे। ‘हामीले शुल्क लिने कुरा के भयो?’ ट्रम्पले भने, ‘म उनीहरू (इरानीहरू) लाई दिनुभन्दा त्यो गर्न चाहन्छु। हामीले एउटा सम्झौता गर्नुपर्छ जुन मलाई स्वीकार्य छ, र त्यो सम्झौताको भाग तेल र सबैको नि:शुल्क यातायात हो।’ फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमा ठूलो आक्रमण गरेको केही समयपछि, इरानले प्रभावकारी रूपमा विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा जलमार्ग बन्द गरेको थियो। इरानी तेलबारे प्रश्न गर्दा ट्रम्पले अमेरिकाले त्यसको नियन्त्रण लिन सक्ने सुझाव दिए। ‘विजेतालाई पुरस्कार मिल्छ,’ ट्रम्पले दाबी गरे।

‘यदि मैले आफ्नो रोजाइ राख्नुपर्छ भने, हो, किनकि म पहिले व्यापारी हुँ,’ उनले भने। अमेरिकी सेनाले जनवरी ३ मा भेनेजुएलाली राष्ट्रपति निकोलास मादुरोलाई आक्रमण गरी जबरजस्ती पक्राउ गरेपछि, ‘हामी भेनेजुएलाको साझेदार छौं, र हामीले सयौं मिलियन ब्यारेल लिइसकेका छौं।’ पहिले पनि ट्रम्पले पत्रकारहरूलाई इरानबाट तेल लिने बताएका थिए तर अमेरिकी नागरिकहरू अमेरिकी सेना त्यहाँ रहोस् भन्ने चाहँदैनन्। ‘यदि मैले आफ्नो रोजाइ राख्नुपर्छ भने, के गर्न चाहन्छु? तेल लिन्छु, किनकि त्यो लिनको लागि त्यहाँ छ। त्यसबारे उनीहरूले केही गर्न सक्दैनन्। दुर्भाग्यवश, अमेरिकी जनता हामी घर फर्किएको देख्न चाहन्छन्।’ ट्रम्पले बारम्बार अमेरिकाले इरानसँगको युद्ध जितेको दाबी गर्दै आएका छन्, तर धेरै अमेरिकी विज्ञहरूको विश्वास छ कि अमेरिका र इजरायलको इरानमाथि भारी सैन्य फाइदाको बाबजुद पनि राष्ट्रपति यो जारी युद्ध हारिरहेका छन्।