‘सयौंको ज्यान जान सक्थ्यो’ : इरानमा दोस्रो पाइलट उद्धार गर्न १५५ लडाकु विमान परिचालन, पुराना कार्गो ध्वस्त

वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमा दोस्रो पाइलटको उद्धारका लागि अमेरिकी सेनाले १५५ लडाकु विमान परिचालन गरेको र केही अड्किएका कार्गो विमान ध्वस्त पार्न बाध्य भएको बताएका छन्। व्हाइट हाउसमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा ट्रम्पले उद्धार अभियानको विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरे। उनका अनुसार उक्त पाइलट ‘निकै गम्भीर रूपमा’ घाइते भएको थियो।

ट्रम्पले पुराना विमानहरू ‘ध्वस्त’ पारेको बताउँदै ती विमानमा सञ्चार उपकरण र मिसाइल विरोधी प्रविधि रहेको उल्लेख गरे। उद्धार अभियानपछि ‘छिटो, हल्का विमान’ मार्फत खोज तथा उद्धार मिसन सञ्चालन गरिएको उनले जनाए। ट्रम्पले भने, ‘सयौं मानिसको ज्यान जान सक्थ्यो। सेनाभित्र केही व्यक्तिले यो बुद्धिमानी नहुने बताएका थिए। मैले त्यो बुझें। तर मैले यो गर्ने निर्णय गरें।’

अमेरिकी संयुक्त प्रमुख कर्मचारी अध्यक्ष डान केनले पत्रकारहरूलाई जानकारी दिँदै भने कि अमेरिकी ए-१० वारथग विमान शुक्रबार ‘बालुवा मिसन’ (उद्धार टोली र शत्रुको गोलीबारीबीच स्थिति बनाएर राख्ने) मा खटिएको थियो। सो विमान इरानी गोलीबारीमा धेरै पटक हानिएको थियो, तर पाइलटले मित्र क्षेत्रमा विमानबाट बाहिर निस्कनुअघि उडाएर ल्याउन सफल भएको केनले बताए। उनका अनुसार सो विमानको एउटै काम थियो – बाँचेको व्यक्तिसम्म पुग्ने, उद्धार टोलीलाई अगाडि बढाउने, र भूमिमा रहेको बाँचेको व्यक्ति र शत्रुबीच आफूलाई राख्ने।

सीआइए निर्देशक जोन र्याटक्लिफले एजेन्सीले ‘मानवीय स्रोत र उत्कृष्ट प्रविधिहरू’ प्रयोग गरी पाइलटको स्थान पत्ता लगाउन र उनी शनिबार बिहान एक्लै र जीवित रहेको निर्धारण गर्न खोज तथा उद्धार प्रयासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताए। र्याटक्लिफले यसलाई ‘मरुभूमिको बीचमा बालुवाको एउटा कण खोज्नु सरह’ चुनौतीपूर्ण कार्य भएको वर्णन गरे। उनले भने, ‘यो समयसँगको दौड पनि थियो, किनकि हामीले सकेसम्म छिटो पाइलटलाई पत्ता लगाउनु महत्वपूर्ण थियो, साथै हाम्रा शत्रुहरूलाई गलत दिशामा राख्नुपर्ने थियो।’

र्याटक्लिफले पुष्टि गरे कि सीआइएले उद्धारको क्रममा इरानविरुद्ध ‘धोखाधडी अभियान’ सञ्चालन गरेको थियो, जसको फलस्वरूप हराएको पाइलट ‘पहाडको दरारमा लुकाइएको अवस्थामा’ शत्रुका लागि अदृश्य तर सीआइएका लागि अदृश्य नभएको थियो। ट्रम्पले शुक्रबार इरानी काँधबाट प्रक्षेपित मिसाइलले अमेरिकी वायुसेनाको एफ-१५ई जेटलाई मार गरेको बताए। तर राष्ट्रपति वा उनका शीर्ष अधिकारीहरूले कस्तो प्रकारको मिसाइल प्रयोग भयो र लडाकु जेट कसरी मारियो भन्ने विषयमा भने विस्तृत जानकारी दिएनन्। यो घटनाले इरान–अमेरिका युद्धको बीचमा अमेरिकी उद्धार अभियानको जटिलता र साहसिकतालाई उजागर गरेको छ।