इतिहास रच्दै आर्टेमिस–२ : अपोलो–१३ को कीर्तिमान तोड्दै मानव निर्मित अन्तरिक्ष यानले बनायो पृथ्वीदेखि सबैभन्दा टाढाको यात्राको नयाँ रेकर्ड

वासिङ्टन । नासाको आर्टेमिस–२ मिसनले सोमबार मानव इतिहासमै पृथ्वीबाट सबैभन्दा टाढाको यात्रा तय गर्दै सन् १९७० को अपोलो–१३ ले बनाएको कीर्तिमान तोडेको छ। नासाका अनुसार यो कोशेढुङ्गा पूर्वी समयानुसार अपराह्न १:५६ बजे (१७५६ जीएमटी) पार गरिएको हो। चार सदस्यीय चालक दलमा नासा कमाण्डर रीड वाइजम्यान, पाइलट भिक्टर ग्लोभर, मिसन स्पेसलिस्ट क्रिस्टिना कक र क्यानाडाली अन्तरिक्ष एजेन्सीकी मिसन स्पेसलिस्ट जेरेमी ह्यान्सन रहेका छन्। यो मिसन अप्रिल १ मा नासाको केनेडी अन्तरिक्ष केन्द्र, फ्लोरिडाबाट प्रक्षेपण गरिएको थियो।

अपोलो–१३ को चालक दलले अप्रिल १५, १९७० मा २ लाख ४८ हजार ६ सय ५५ माइल (करिब ४ लाख १ सय ७१ किलोमिटर) को यात्रा गरेको थियो। अक्सिजन ट्याङ्क फुटेपछि उनीहरूको चन्द्रमामा अवतरण गर्ने योजना विफल भएको थियो र उनीहरूले आपतकालीन अवस्थामा चन्द्रमाको वरिपरि फिर्ता हुने प्रक्षेपण मार्ग अपनाएका थिए। आर्टेमिस–२ को चालक दलले मिसन सुरु हुनुभन्दा पहिले आफ्नो ओरियन स्पेसक्राफ्टको नाम ‘इन्टेग्रिटी’ (अखण्डता) राखेको थियो। चालक दलका अनुसार यो नाम विश्वास, सम्मान, स्पष्टवक्ता र नम्रताका मूल्यहरूको प्रतिबिम्ब हो, जुन गहिरो अन्तरिक्ष अन्वेषणका लागि आवश्यक मानिन्छ। नासाले सम्पूर्ण मिसनभर ‘इन्टेग्रिटी’ लाई स्पेसक्राफ्टको कलसाइनको रूपमा प्रयोग गरेको छ।

चन्द्रमाको उडानको क्रममा, क्यानाडाली अन्तरिक्ष यात्री ह्यान्सनले मिसन नियन्त्रकहरूलाई चालक दलले चन्द्रमाका दुईवटा अनाम क्रेटरहरूको लागि नाम प्रस्ताव गरेको जानकारी दिए। चालक दलले पहिलो क्रेटरको नाम आफ्नो स्पेसक्राफ्टको नामबाट ‘इन्टेग्रिटी’ राख्न प्रस्ताव गरेको ह्यान्सनले बताए। उनले भने कि क्रेटर चन्द्रमाको ओरिएन्टेल बेसिन र ओम इम्प्याक्ट क्रेटरको बीचमा अवस्थित छ। चालक दलले दोस्रो क्रेटरको नाम ‘क्यारोल’ राख्न प्रस्ताव गरेको थियो, जुन चन्द्रमाको नजिक–टाढा सीमा क्षेत्रमा अवस्थित छ। मिसन नियन्त्रणले दुवै प्रस्तावलाई स्वीकार गरेको छ।

गेमिनी–७, गेमिनी–१२, अपोलो–८ र अपोलो–१३ का दिग्गज अन्तरिक्ष यात्री जिम लोभेल, जसको गत अगस्ट ७ मा ९७ वर्षको उमेरमा निधन भएको थियो, उनले आर्टेमिस–२ चालक दलका लागि आफ्नो मृत्युअघि एउटा सन्देश रेकर्ड गरेका थिए। चालक दलले सोमबार बिहानको ‘वेक–अप’ कलको क्रममा त्यो सन्देश सुने। रेकर्डिङमा लोभेलले भनेका थिए, ‘सबैको तर्फबाट शुभकामना र ईश्वरले तपाईंको रक्षा गरून्।’ आर्टेमिस–२ ले अपोलो–१३ जस्तै स्वतन्त्र फिर्ता प्रक्षेपण मार्ग पछ्याइरहेको छ। इन्टेग्रिटी पूर्वी समयानुसार साँझ ७:०७ बजे पृथ्वीबाट २ लाख ५२ हजार ७ सय ६० माइलको अधिकतम दूरीमा पुग्ने र त्यसपछि फिर्ती यात्रा सुरु गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यो मिसनमा चन्द्रमामा अवतरण समावेश छैन। स्प्लासडाउन (समुद्रमा अवतरण) अप्रिल १० मा क्यालिफोर्नियाको सान डिएगोको प्रशान्त महासागरमा हुने तय भएको छ। यो ऐतिहासिक उपलब्धिले मानव अन्तरिक्ष अन्वेषणमा नयाँ अध्याय थपेको छ, जसले अपोलो युगलाई पनि उछिनेको गौरव हासिल गरेको छ।