‘युद्धविराम होइन, स्थायी अन्त्य चाहिन्छ’ : इरानले अमेरिकी १५–बुँदे शान्ति योजना अस्वीकार गर्यो, पाकिस्तानमार्फत १० बुँदे जवाफ पठायो

तेहरान । इरानले अमेरिकी प्रस्तावित १५–बुँदे शान्ति योजना अस्वीकार गर्दै स्थायी रूपमा द्वन्द्व अन्त्य गर्नुपर्ने माग गरेको छ। आधिकारिक समाचार एजेन्सी आईआरएनएले सोमबार जनाए अनुसार तेहरानले आफ्नो प्रतिक्रिया पाकिस्तानमार्फत १० बुँदे कागजातमा पठाएको हो। इरानले युद्धविराम स्वीकार नगर्नुको कारण विगतका अनुभवहरू रहेको जनाएको छ।

इरानको प्रतिक्रियाले क्षेत्रीय द्वन्द्व अन्त्य गर्ने, हर्मुज जलडमरुमार्फत सुरक्षित पारवहन स्थापना गर्ने, युद्ध प्रभावित क्षेत्रको पुनर्निर्माण गर्ने, र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध हटाउने लगायतका मागहरू समेटेको छ। आईआरएनएले इरानको पश्चिमी र मध्य क्षेत्रका हालैका घटनाक्रम र अमेरिकी हेलिबोर्न अभियान असफल भएपछि यो प्रतिक्रिया आएको दाबी गरेको छ। यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पहिले तोकेको म्याद फेरि लम्ब्याएका छन् र पहिलेको धम्कीलाई समायोजन गरेका छन्।

सोमबार एक पत्रकार सम्मेलनमा ट्रम्पले इरानको १०–बुँदे प्रतिक्रियालाई ‘महत्वपूर्ण कदम’ तर ‘पर्याप्त नभएको’ बताए। उनले भने, ‘यो एक महत्वपूर्ण प्रस्ताव हो, एक महत्वपूर्ण कदम हो। तर यो पर्याप्त छैन।’ उनले आफू मात्र त्यो व्यक्ति रहेको दोहोर्याए जसले इरानविरुद्धको अमेरिकी–इजरायली युद्धमा युद्धविराम हुन्छ कि हुँदैन भन्ने निर्धारण गर्न सक्छ। इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बघाईले युद्धविरामले विपक्षीलाई पुन: संगठित हुने र थप अपराध गर्ने समय मात्र दिने बताउँदै ‘कुनै पनि समझदार व्यक्ति’ त्यो प्रस्ताव स्वीकार नगर्ने बताएका थिए।

मार्चको अन्त्यमा, अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले वाशिङ्टनले युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासस्वरूप पाकिस्तानमार्फत इरानलाई १५–बुँदे योजना पठाएको रिपोर्ट गरेका थिए। इरानले त्यसलाई ‘अत्यधिक र युद्धक्षेत्रको वास्तविकताबाट अलग’ भन्दै अस्वीकार गरेको थियो। इस्लामिक गणतन्त्रले शान्तिका लागि धेरै पूर्वसर्तहरू राखेको छ – जसमा अमेरिकी र इजरायली आक्रमण अन्त्य गर्ने, भविष्यमा हुने आक्रमणहरू रोक्नका लागि संयन्त्र बनाउने, युद्ध क्षतिको क्षतिपूर्ति, पश्चिम एसियाका सबै मोर्चामा लडाइँ रोक्ने, र हर्मुज जलडमरुमाथि इरानको सार्वभौमसत्ता मान्यता दिने समावेश छन्।

फेब्रुअरी २८ मा, इजरायल र अमेरिकाले तेहरान र अन्य इरानी सहरहरूमा संयुक्त आक्रमण गरेका थिए, जसमा सर्वोच्च नेता अयातुल्ला अली खामेनेई, वरिष्ठ सैन्य कमाण्डरहरू र नागरिकहरूको मृत्यु भएको थियो। इरानले मध्यपूर्वमा इजरायली र अमेरिकी सम्पत्तिहरू लक्षित गर्दै मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको थियो। अहिले इरानले स्थायी शान्तिको माग गर्दै अमेरिकी प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेपछि युद्धको गति कता मोडिन्छ भन्ने चासो विश्वभर बढेको छ। ट्रम्प प्रशासनले भने इरानको प्रस्तावलाई ‘अपर्याप्त’ ठहराउँदै थप कूटनीतिक वा सैन्य विकल्पको सम्भावनालाई खुला राखेको छ।