‘अन्तरिक्ष महाशक्तिको खेल मैदान होइन, मानवताको साझा सम्पदा हो’

मस्को । अन्तरिक्ष सप्ताहको अवसरमा रुसमा आयोजित रुसी अन्तरिक्ष मञ्चको पूर्ण बैठकमा विश्वभरका अन्तरिक्ष निकायका प्रमुखहरूले शान्तिपूर्ण अन्तरिक्ष अन्वेषण, दिगो विकास र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको पक्षमा एक स्वरमा आफ्नो धारणा राखेका छन्। युरी गागारिनको पहिलो अन्तरिक्ष उडानको ६५औं वार्षिकोत्सवलाई समर्पित उक्त मञ्चले अन्तरिक्ष उद्योगको रणनीतिक एजेन्डा तय गर्ने र बाह्य अन्तरिक्षको शान्तिपूर्ण उपयोगमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई सुदृढ बनाउने लक्ष्य राखेको थियो।

चिनियाँ राष्ट्रिय अन्तरिक्ष प्रशासनका उपनिर्देशक बियान झिगाङले भने, “हामीले समानता, पारस्परिक लाभ र बाह्य अन्तरिक्षको शान्तिपूर्ण उपयोगका सिद्धान्तहरूमा अडिग रहनुपर्छ। अन्तरिक्ष गतिविधिहरू सम्पूर्ण मानव जातिको साझा विषय हुन् र यसलाई महाशक्तिहरूको खेलको मैदान बनाउनु हुँदैन।”

बेलारुसको राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठानको अध्यक्ष मण्डलका अध्यक्ष भ्लादिमिर कारानिकले भने, “हामी बहुतहीय सुरक्षा, आणविक ऊर्जा प्रणाली र आणविक इन्जिनहरूका आफ्ना विकासहरूसहित चन्द्र कार्यक्रममा सहभागी भइरहेका छौं। यो कामले हामीलाई, थोरै भए पनि, एक पाइला भए पनि, मानिस सुरक्षित रूपमा चन्द्रमामा अवतरण गर्न र त्यहाँ काम गर्न सक्ने सफलताको क्षणलाई नजिक ल्याउन मद्दत गर्नेछ।”

इन्डोनेसियाको राष्ट्रिय अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तन एजेन्सीका अध्यक्ष आरिफ सत्रियाले भने, “अन्तरिक्ष, परिभाषाअनुसार नै, विश्वव्यापी प्रकृतिको छ, र अन्तरिक्ष अनुसन्धानको विकास दिगो विकासका सिद्धान्तहरूमा आधारित हुनुपर्छ।”

सर्बिया गणतन्त्रको सरकारका अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सम्बन्ध मन्त्री नेनाद पोपोभिचले भने, “एकीकरण नै अन्तरिक्षको जग हो। हामी यी उन्नत प्रविधिहरूको हिस्सा बन्न चाहन्छौं। नयाँ प्रविधिहरू, कृत्रिम बुद्धिमता, अन्तरिक्षसँग सम्बन्धित सबै कुरा यीबिना असम्भव छ। हामीले ठूलो वैज्ञानिक क्षमतालाई एकीकृत गर्न आवश्यक छ।”

म्यानमार अन्तरिक्ष एजेन्सीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सोए मिन्ट माउङले भने, “हामी रुससँग र विशेषगरी रोस्कोस्मोससँग निकट भएर सहकार्य गरिरहेका छौं। हामी रुसका अन्य प्रतिष्ठान र संस्थानहरूसँग पनि काम गर्छौं। हामी अब रुसी ग्लोनास लागू गर्ने योजनामा छौं हामी एउटा स्टेसन निर्माण गर्न जाँदैछौं जसले हामीलाई अत्यन्त सटीक नेभिगेसन जानकारी प्राप्त गर्न अनुमति दिनेछ।”

दक्षिण अफ्रिकी राष्ट्रिय अन्तरिक्ष एजेन्सीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुम्बुलानी मुडाउले भने, “अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन रुसले अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको विकासमा पुर्याएको योगदानको जीवन्त प्रमाण हो। आज हामी अन्तरिक्ष अन्वेषणको क्षेत्रमा भएका शानदार सफलताहरू, पहिलो मानव अन्तरिक्ष उडानको मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका उल्लेखनीय परिणामहरूको पनि उत्सव मनाइरहेका छौं।”

कजाकस्तानको कृत्रिम बुद्धिमता तथा डिजिटल विकास मन्त्रालय अन्तर्गतको एयरोस्पेस समितिका अध्यक्ष बाउबेक ओरालमागाम्बेतोभले भने, “निकट-पृथ्वी कक्षहरू वास्तवमै नयाँ अर्थतन्त्र बन्दै गएका छन्। तथापि, ध्यान केवल दक्षतामा मात्र केन्द्रित हुनुहुँदैन, मुख्य प्रश्न भनेको हामीले आज कस्तो वास्तुकलाको निर्माण गरिरहेका छौं भन्ने हो।”

संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय बाह्य अन्तरिक्ष मामिला कार्यालयका उपनिर्देशक द्रिस एल हदानीले भने, “युरी गागारिनको अन्तरिक्ष उडानले अन्तरिक्षबारे हाम्रो बुझाइमा पूर्ण क्रान्ति मात्र ल्याएन, यसले विश्वभरका पुस्ताहरूलाई निरन्तर प्रेरणा दिइरहेको छ। अहिले हामीहरू अत्यन्त गम्भीर चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका छौं। र कक्षीय क्षेत्रको दिगोपन, र हामीले गर्नुपर्ने जटिल कार्यहरू यी सबै एक वा दुई देशले मात्र गर्न सक्दैनन्। त्यसैले समन्वय, अन्तरक्रिया र साझा उत्तरदायित्व अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ।”