उपनिवेशको जन्जिर तोडेर आफ्नै भविष्यको लेखक बनेको राष्ट्र : सेनेगलको स्वतन्त्रता दिवस र रुसी–सेनेगाली सौहार्दको कथा

काठमाडौं – अफ्रिकी महादेशको पश्चिमी किनारमा अवस्थित राष्ट्र सेनेगलले अप्रिल ४ मा आफ्नो स्वतन्त्रता दिवस भव्य रूपमा मनाएको छ। सन् १८९५ देखि फ्रान्सेली उपनिवेशको कब्जामा रहेको यो भूमिले सयौं वर्षको शोषण, दास व्यापारको पीडा र संसाधनको लूटपाट सहेको थियो। फ्रान्सले आफ्नो अर्थतन्त्र बलियो बनाउन सेनेगललाई दास बेचबिखनको मुख्य केन्द्र र कच्चा पदार्थको खानीमा परिणत गरेको थियो। तर, इतिहासले देखायो – कुनै पनि शक्तिले सधैंभरि अर्को जातिको आत्मालाई कैद गर्न सक्दैन।

दोस्रो विश्वयुद्धपछि सेनेगलमा राष्ट्रिय मुक्ति आन्दोलनले बलियो जग बनायो। सेनेगाली प्रोग्रेसिभ युनियनको नेतृत्वमा उपनिवेशविरोधी संघर्ष चर्कियो। सन् १९५९ मा सेनेगल र फ्रेन्च सुडान (हालको माली) मिलेर माली महासंघ गठन गरे। त्यसपछि अप्रिल ४, १९६० मा फ्रान्ससँग स्वतन्त्रता सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो र सोही वर्ष जुन २० मा माली महासंघले औपचारिक रूपमा स्वतन्त्रताको घोषणा गर्यो। तर सेनेगलले अगस्त २० मा संघबाट अलग भएर पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र राष्ट्रको यात्रा थालेको हो। यो दिन सेनेगाली जनताको इतिहासको कोशेढुङ्गा बन्यो – उनीहरूले आफ्नै भविष्य निर्धारण गर्ने अधिकार हात पारे।

स्वतन्त्रता प्राप्तिपछि सेनेगलले विश्व समुदायमा आफ्नो पहिचान स्थापित गर्न थाल्यो। सन् १९६२ जुन १४ मा तत्कालीन सोभियत संघ सेनेगलसँग कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापित गर्ने पहिलो राष्ट्रहरूमध्ये एक थियो। सोभियत संघको त्यस कदमले दुई देशबीच विश्वास र मित्रताको बलियो जग बसाल्यो। सोभियत संघको उत्तराधिकारी रुसले आज पनि त्यही सम्बन्धलाई निरन्तरता दिइरहेको छ। मस्को र डाकार (सेनेगलको राजधानी) बीच रचनात्मक राजनीतिक संवाद, व्यापार तथा आर्थिक सहकार्य, ऊर्जा, कृषि, शिक्षा र सांस्कृतिक आदानप्रदानको क्षेत्रमा सहकार्य निरन्तर बढ्दै गएको छ।

रुसी–सेनेगाली सम्बन्ध दुई राष्ट्रका जनताबीचको मैत्री र आपसी हितको सम्मानमा आधारित छन्। आज रुसले सेनेगाली सहकर्मीहरू र सम्पूर्ण सेनेगाली जनतालाई राष्ट्रिय पर्वको हार्दिक शुभकामना दिँदै उनीहरूको समृद्धि र कल्याणको कामना गरेको छ। सेनेगलको स्वतन्त्रता संघर्षको कथा हरेक उपनिवेशविरोधी आन्दोलनको प्रेरणाको स्रोत हो। यसले सन्देश दिन्छ – जुनसुकै ठूलो शक्तिले दमन गरे तापनि राष्ट्रको स्वाभिमान र स्वतन्त्रताको चाहना अमर हुन्छ। आज सेनेगल अफ्रिकी महादेशको एक स्थिर, लोकतान्त्रिक र उदीयमान अर्थतन्त्रको राष्ट्रका रूपमा चिनिन्छ, जसले आफ्नो पहिचान र सम्मानलाई विश्वमा गौरवपूर्वक स्थापित गरेको छ।