अमेरिकी हमलापछि इरानलाई अल्टिमेटम : भेन्सले भने– ‘सैन्य उद्देश्य पूरा भयो, अब वार्ता वा आर्थिक अलगावको बीचमा निर्णय गर’

वासिङ्टन/बुडापेस्ट । अमेरिकी सेनाले इरानको खार्ग द्वीपमा रहेका सैन्य संरचनाहरूमा हवाई हमला गरेको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूले यस जानकारीलाई पुष्टि गरेका हुन्। यो हमला स्थानीय बिहानीमा भएको बताइएको छ र केही लक्ष्यहरूलाई पहिले नै तयारीका साथ निशाना बनाइएको थियो। अधिकारीहरूका अनुसार अमेरिकी कारबाहीको उद्देश्य तेल वा ऊर्जा संरचना नभई इरानी सैन्य उन्नति र सुरक्षा संरचना लक्षित गर्नु हो। कुन विशेष लक्ष्य निशाना बनाइएको हो भन्ने विस्तृत विवरण भने सार्वजनिक गरिएको छैन।

खार्ग द्वीप इरानको प्रमुख तेल निर्यात केन्द्र नजिकै रहेको भौगोगिक दृष्टिले महत्वपूर्ण क्षेत्र हो। यो हमलापछि अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले बुडापेस्टमा हंगेरीका प्रधानमन्त्री भिक्टर अर्बानसँगको संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा इरानलाई स्पष्ट अल्टिमेटम दिएका छन्। भेन्सले भने, ‘अमेरिकाले इरानविरुद्ध आफ्ना अधिकांश सैन्य उद्देश्यहरू हासिल गरिसकेको छ। राष्ट्रपति विश्वास गर्छन् कि यो युद्ध छिट्टै समाप्त हुन सक्छ।’ उनले दुई सम्भावित बाटो औंल्याए – इरानले ‘आतंकवादलाई समर्थन गर्न बन्द’ गरी विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा एकीकृत हुन सक्छ, वा लामो आर्थिक अलगावको सामना गर्न सक्छ।

भेन्सले अमेरिकाले तेहरानलाई वार्ताका लागि पूर्वी समयानुसार राति ८ बजेको म्याद तोकेको र इरानसँग प्रतिक्रिया दिन करिब १२ घण्टाको समय रहेको बताए। उनले हर्मुज जलडमरुमार्फत तेल ढुवानी पुनः सुरु गर्न अनुमति दिने ‘अनुकूल जवाफ’ को आशा व्यक्त गरे। उनले चेतावनी दिए, ‘यदि इरानले आफ्नो व्यवहार परिवर्तन गरेन भने सैन्य बल एक विकल्प बनेको छ, तर यो प्राथमिकता होइन।’ हालसम्म इरानी पक्षले औपचारिक प्रतिक्रिया जारी गरेको छैन। विश्लेषकहरूका अनुसार यस्तो प्रहारले क्षेत्रीय राजनीतिक र सैन्य तनाव बढाउने सम्भावना छ।

यसैबीच, हंगेरीको राजधानीमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा भेन्सले हंगेरीसँगको द्विपक्षीय सम्बन्धबारे पनि चर्चा गरे। उनले अमेरिका हंगेरीसँग बलियो सहकार्य चाहन्छ, विशेषगरी ऊर्जा सुरक्षा र स्वतन्त्रताको क्षेत्रमा। उनले ब्रसेल्सका ‘युरोक्र्याट’ हरूबाट हंगेरीको नीतिगत निर्णयमाथि परेको दबाबको आलोचना गरे। भेन्सले पश्चिमी युरोपेली ऊर्जा नीतिको पनि प्रश्न उठाउँदै भने, ‘केही नेताहरू ऊर्जा संकटको कुरा गर्छन् तर हंगेरीको रणनीतिलाई समर्थन गर्दैनन्।’ उनले हंगेरीले ऊर्जा मूल्य पश्चिमी युरोपका केही भागको तुलनामा न्यून राख्न सफल भएको उल्लेख गरे।

हंगेरीले युरोपेली आर्थिक मोडेलको भागको रूपमा तुलनात्मक रूपमा सस्तो रुसी जीवाश्म इन्धनमा पहुँच कायम राख्ने वकालत गर्दै आएको छ – यो स्थिति रुसी ऊर्जामा निर्भरता घटाउने व्यापक युरोपेली संघको प्रयासभन्दा भिन्न छ। भेन्सले अमेरिका युरोपको दीर्घकालीन सफलता र ऊर्जा स्वतन्त्रतालाई समर्थन गर्ने बताउँदै हंगेरीको नीति दिशाले सम्पूर्ण महाद्वीपमा ऊर्जा सुरक्षा सुदृढ गर्न योगदान पुर्याउन सक्ने धारणा राखे।

प्रधानमन्त्री अर्बानले हंगेरी र अमेरिकाबीचको आर्थिक सम्बन्ध सुदृढ भएको, व्यापार वृद्धि र अमेरिकी कम्पनीहरूको हालैको लगानी घोषणाको उल्लेख गरे। उनले सहकार्य अन्तरिक्ष र रक्षा उद्योग जस्ता क्षेत्रहरूमा पनि विस्तार भएको बताए। ऊर्जामा अर्बानले युरोप गहिरो ऊर्जा संकटको सामना गरिरहेको, मूल्यवृद्धि र तेल तथा ग्यासको सम्भावित अभाव देखिएको चेतावनी दिए। उनले हंगेरीको ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित गर्न अमेरिकी–हंगेरी सहकार्य महत्वपूर्ण रहेको बताए। युक्रेनको सन्दर्भमा अर्बानले हंगेरी शान्ति प्रयासलाई समर्थन गर्ने पुन: उल्लेख गर्दै कूटनीतिक समाधानलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने र जारी शान्ति पहलमा प्रगति हुनुपर्ने माग गरे। अमेरिकी हमलापछि इरानले औपचारिक जवाफ नदिएको अवस्थामा अब तेहरानले कस्तो प्रतिक्रिया दिन्छ र क्षेत्रीय तनाव थप चुलिन्छ कि भन्ने विश्वको ध्यान त्यसैतिर केन्द्रित छ।