दक्षिण अफ्रिकामा एचआईभी रोकथामको ‘गेम चेन्जर’ : वर्षमा दुई पटक मात्र लगाउने ‘लेनाकापाभिर’ इन्जेक्सनको पहिलो खेप

केप टाउन । दक्षिण अफ्रिकाको राष्ट्रिय स्वास्थ्य विभागले मंगलबार एचआईभी संक्रमण रोकथामको लागि अभूतपूर्व, छ महिनामा एक पटक लगाइने ‘लेनाकापाभिर’ इन्जेक्सनको पहिलो खेप गत साता दक्षिण अफ्रिका आइपुगेको घोषणा गरेको छ। विभागले ग्लोबल फण्डको २९ मिलियन अमेरिकी डलर अनुदानमार्फत उपलब्ध गराइएको यो औषधिलाई देशको एचआईभी रोकथाम प्रयासको लागि महत्वपूर्ण सुदृढीकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ। दक्षिण अफ्रिकामा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो एचआईभी–पोजिटिभ जनसंख्या करिब ८० लाख रहेको छ, जसमध्ये ६० लाखभन्दा बढी हाल एन्टिरेट्रोभाइरल उपचारमा छन्।

विभागले एक विज्ञप्तिमा भनेको छ, ‘स्वास्थ्यमन्त्री आरोन मोत्सोलेदीले राष्ट्रपति सिरिल रामाफोसासँग मिलेर मे महिनामा यो इन्जेक्सनको औपचारिक सुरुवात गर्ने योजना बनाइरहेका छन्। यो अर्को दुई वर्षमा दक्षिण अफ्रिकामा लगभग पाँच लाख मानिसहरूलाई सुरु गर्न र दिगो बनाउन प्रदान गरिने अपेक्षा गरिएको छ।’ प्रारम्भिक चरणले उच्च घटना भएका जिल्लाहरू र कमजोर समूहहरूलाई लक्षित गर्नेछ। वर्षमा दुई पटक मात्र लगाइने यो इन्जेक्सनले सन् २०३० सम्ममा एड्सलाई सार्वजनिक स्वास्थ्य खतराको रूपमा अन्त्य गर्ने विश्वव्यापी एड्स रणनीति लक्ष्य हासिल गर्नको लागि एक महत्वपूर्ण उपकरणको रूपमा रहेको छ।

यो घोषणा विश्व एड्स दिवसको अवसरमा स्वास्थ्य अधिकारीहरूले एचआईभी रोकथाममा नयाँ प्रगति रिपोर्ट गरेको केही समयपछि आएको हो। ‘लेनाकापाभिर’ इन्जेक्सनलाई ‘प्रि–एक्सपोजर प्रोफिलेक्सिस (पीआरईपी)’ को नयाँ पुस्ताको औषधि मानिन्छ। परम्परागत पीआरईपी चक्कीहरू दैनिक खानुपर्छ, जुन धेरैको लागि कठिन हुन्छ। वर्षमा दुई पटकको इन्जेक्सनले अनुपालनको चुनौतीलाई समाधान गर्दछ। दक्षिण अफ्रिकामा ८० लाख एचआईभी संक्रमित व्यक्ति छन्, जुन विश्वको कुल संक्रमितको ठूलो हिस्सा हो। यो नयाँ औषधिले त्यहाँको महामारी नियन्त्रणमा ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ। यद्यपि, औषधिको लामो समयसम्मको प्रभावकारिता र सुरक्षाको लागि थप अनुसन्धान आवश्यक छ। यसको मूल्य र वितरण प्रणाली पनि महत्वपूर्ण चुनौती हुनेछन्। ग्लोबल फण्डको अनुदानले सुरुवाती चरणको लागि सहयोग गरे पनि, दीर्घकालीन दिगोपनको लागि थप स्रोतको आवश्यकता पर्नेछ। विज्ञहरूले यो इन्जेक्सन एचआईभी रोकथामको लागि ‘गेम चेन्जर’ हुन सक्ने बताएका छन्। तर, यसलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नको लागि दक्षिण अफ्रिकाको स्वास्थ्य प्रणालीमा पर्याप्त पूर्वाधार र जनशक्ति आवश्यक छ। सरकारले उच्च–जोखिम समूह र उच्च घटना भएका क्षेत्रहरूलाई प्राथमिकता दिने योजना बनाएको छ। यसले सीमित स्रोतहरूको राम्रो उपयोग गर्न मद्दत गर्नेछ। सन् २०३० सम्ममा एड्सलाई सार्वजनिक स्वास्थ्य खतराको रूपमा अन्त्य गर्ने विश्वव्यापी लक्ष्य छ।

यो नयाँ औषधिले त्यो लक्ष्य हासिल गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। तर, यसको लागि राजनीतिक इच्छाशक्ति, सामुदायिक सहभागिता, र निरन्तर अनुसन्धान आवश्यक छ। दक्षिण अफ्रिकाको यो कदमले अन्य उच्च–भार भएका देशहरूलाई पनि प्रेरित गर्न सक्छ। एचआईभी महामारी अन्त्यको लागि यो एक सकारात्मक कदम हो। यसले लाखौं मानिसहरूलाई संक्रमणबाट जोगाउन सक्छ। यद्यपि, यो कुनै एकल समाधान होइन। व्यापक रोकथाम, उपचार, र हेरचाह सेवाहरूको आवश्यकता रहनेछ। यसको सफलता कार्यान्वयनमा निर्भर गर्दछ। अब हेर्नु छ, दक्षिण अफ्रिकी सरकारले यस परियोजनालाई कसरी अगाडि बढाउँछ र यसको प्रभाव के हुन्छ। यसले आगामी वर्षहरूमा विश्वव्यापी एचआईभी प्रतिक्रियाको लागि एउटा नमूना बन्न सक्छ। तर, यसको बाटोमा धेरै अवरोधहरू छन्। ती अवरोधहरू पार गर्न सामूहिक प्रयास आवश्यक छ। दक्षिण अफ्रिका सरकारले देखाएको यो नेतृत्व सराहनीय छ। यसले अन्य देशहरूलाई पनि नयाँ प्रविधिहरू अपनाउन प्रोत्साहित गर्नेछ। अन्ततः, यो प्रयास सफल भएमा, लाखौं मानिसहरूको जीवन बचाउन र एचआईभी महामारीलाई नियन्त्रण गर्न मद्दत पुग्नेछ। यो एक ऐतिहासिक क्षण हुन सक्छ। तर, यसको लागि हामी सबैको साथ र सहयोग आवश्यक छ।

यो विश्वव्यापी स्वास्थ्य सुरक्षाको लागि एक महत्वपूर्ण परीक्षण पनि हो। यसको सफलता वा असफलताले अन्य स्वास्थ्य चुनौतीहरूको सामना गर्ने हाम्रो क्षमतालाई पनि प्रभावित गर्नेछ। त्यसैले, हामी सबैले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्छ। यो दक्षिण अफ्रिकाको मात्र होइन, सम्पूर्ण विश्वको लागि महत्वपूर्ण छ। अब यसको कार्यान्वयनको प्रतिक्षा गरौं। यसको नतिजा आगामी केही वर्षमा थप स्पष्ट हुनेछ। तर, अहिलेको लागि, यो आशाको किरण हो। यसले लाखौं मानिसहरूलाई नयाँ जीवनको सपना देखाएको छ। यो सपना साकार हुनेछ भन्ने आशा गरौं। यसै शुभकामना सहित, हामी यो खबरलाई स्वागत गरौं। अब अगाडिको बाटो कठिन छ, तर असम्भव छैन। हामी सबै मिलेर यो बाटो तय गर्न सक्छौं। यो नै हाम्रो साझा जिम्मेवारी हो। यसलाई नबिर्सौं। यसै संकल्पका साथ, हामी अगाडि बढौं। यो यात्रा जारी रहनेछ। हामी सबै यसका सहभागी हौं। यस सहभागिताले नै परिवर्तन ल्याउनेछ। यो विश्वासका साथ, हामी बिदा गरौं। अब नयाँ उज्यालोको सुरुवात होस्। यसले सबैलाई आशीर्वाद देओस्। यसै कामनामा, हामी यो समाचार समाप्त गर्दछौं। धन्यवाद। अब शान्ति। बिदा।