चीनको अर्थतन्त्र पहिलो त्रैमासमा ५ प्रतिशतले विस्तारित, अपेक्षाभन्दा बलियो वृद्धि तर युद्ध र भन्सार शुल्कको चुनौती कायम

बेइजिङ — विश्वव्यापी अनिश्चितता र भूराजनीतिक तनावका बाबजुद चीनको अर्थतन्त्रले सन २०२६ को पहिलो तीन महिनामा अपेक्षाभन्दा तीव्र गति हासिल गरेको छ। आधिकारिक तथ्याङ्क अनुसार जनवरीदेखि मार्चसम्मको अवधिमा चीनको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) मा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ५ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। अर्थशास्त्रीहरूले यो वृद्धिदर ४.८ प्रतिशत हाराहारीमा सीमित रहने अनुमान गरेका थिए।

गत महिना मात्र चीनले आफ्नो वार्षिक आर्थिक वृद्धिको लक्ष्यलाई घटाएर ४.५ देखि ५ प्रतिशतको दायरामा सीमित गरेको थियो, जुन सन १९९१ यताकै सबैभन्दा न्यून लक्ष्य हो। नयाँ लक्ष्य सार्वजनिक भएपछिको यो पहिलो त्रैमासिक प्रतिवेदनमा देखिएको ५ प्रतिशतको वृद्धिले चिनियाँ अर्थतन्त्रको अन्तर्निहित लचकतालाई सङ्केत गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। यस वृद्धिमा उत्पादन (म्यानुफ्याक्चरिङ) क्षेत्रको बलियो पुनरुत्थान तथा निर्यातले निर्णायक भूमिका निर्वाह गरेको देखिन्छ।

यद्यपि, विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्रमाथि घरजग्गा क्षेत्रको लगानीमा आएको गिरावटको दबाब भने निरन्तर कायमै छ। ब्रुकिङ्स इन्स्टिच्युसनका विश्लेषक काइल चेनले कार तथा अन्य वस्तुको निर्यातले यो वृद्धिलाई टेवा पुर्याएको बताए पनि इरान युद्धको पूर्ण प्रभावको मूल्याङ्कन हुन बाँकी रहेको स्पष्ट पारे। उनले आगामी त्रैमासिकमा विश्वव्यापी तनावका कारण जीडीपी तथ्याङ्कमा गिरावट आउन सक्ने सम्भावना औंल्याए।

निर्यात वृद्धिमा तीव्र मन्दीको सङ्केत

चीनको जनरल एडमिनिस्ट्रेसन अफ कस्टम्सले मङ्गलबार सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कले भने आगामी दिनका लागि चुनौतीपूर्ण चित्र प्रस्तुत गरेको छ। गत मार्च महिनामा चीनको निर्यात वृद्धि तीव्र रूपमा घटेर २.५ प्रतिशतमा सीमित भयो, जुन पछिल्लो छ महिनाकै सबैभन्दा कमजोर मासिक वृद्धि हो। यसअघि जनवरी र फेब्रुअरीको संयुक्त निर्यात वृद्धि २० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको थियो। विश्लेषकहरूले द्वन्द्वका कारण बढेको महँगी र विश्वव्यापी उपभोक्ता मागमा आएको कमीलाई यस मन्दीको प्रमुख कारण मानेका छन्।

उता, आयाततर्फ भने मार्चमा २८ प्रतिशतको उल्लेख्य वृद्धि देखियो। फलस्वरूप, चीनको मासिक व्यापार बचत (ट्रेड सरप्लस) ५० अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा थोरै माथि रह्यो, जुन विगत एक वर्षको तुलनामा न्यून हो। अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटीका अर्थशास्त्रका लेक्चरर यिक्सियाओ जोका अनुसार आयातको मूल्यमा भएको यो वृद्धि इरान युद्धका कारण विश्वव्यापी रूपमा बढेको लागतको प्रत्यक्ष प्रतिबिम्ब हो। विशेषगरी होर्मुज जलसन्धिको प्रयोगमा इरानको धम्कीपछि कच्चा तेलको मूल्यमा आएको उछालले प्लास्टिकजस्ता सहायक सामग्रीको लागत समेत बढाएको छ।

रणनीतिक पुनर्संरचनाको बाटोमा चीन

चीनले यो पछिल्लो आर्थिक प्रगति मार्चमा घोषित नयाँ पञ्चवर्षीय योजनाअन्तर्गत हासिल गरेको हो। यस योजनामा नवप्रवर्तन (इनोभेसन), उच्च प्रविधियुक्त उद्योग र आन्तरिक खपतलाई प्रवर्द्धन गर्न ठूलो लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ। सत्तारुङ कम्युनिस्ट पार्टीले कमजोर घरेलु माग, घट्दो जनसङ्ख्या र दीर्घकालीन घरजग्गा सङ्कटजस्ता संरचनात्मक समस्यासँग जुध्दै अर्थतन्त्रलाई नयाँ स्वरूप दिने प्रयास गरिरहेको छ।

यद्यपि, इरान युद्धले निम्त्याएको ऊर्जा सङ्कट र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको भन्सार शुल्क नीतिले चिनियाँ अर्थतन्त्रको पुनरुत्थानको गतिमा ब्रेक लगाउन सक्ने आकलन गरिएको छ। हाल चीनले अमेरिकी बजारमा आफ्ना अधिकांश निर्यात वस्तुमा १० प्रतिशत अतिरिक्त भन्सार शुल्कको सामना गरिरहेको छ। यद्यपि, अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले मङ्गलबार सङ्केत गरेअनुसार आगामी जुलाईको सुरुसम्ममा यी शुल्कहरूलाई पूर्ववत अवस्थामा फर्काउने विषयमा छलफल अगाडि बढ्न सक्छ। यसै क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच मे महिनामा चीनमा हुने सम्भावित भेटवार्तालाई दुईपक्षीय व्यापारिक सम्बन्ध सुधारको महत्त्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ।